ทุกครั้งที่มีข่าว CVE ร้ายแรง คำถามแรกที่ทีม infra ต้องตอบไม่ใช่ "คะแนนเท่าไร" แต่คือ "เครื่องไหนของเรามีของตัวนี้ และใครต้องเป็นคนแก้" ถ้าตอบได้ในไม่กี่นาที งานแพตช์ก็เริ่มได้ทันที ถ้าต้องไล่ถามในกลุ่มแชตว่า VM นี้ของใคร งานที่ควรจบในวันเดียวก็ลากยาวเป็นสัปดาห์

หลายองค์กรมี CMDB หรือ IPAM อย่าง NetBox อยู่แล้ว มี hypervisor ที่รู้ว่าเครื่องไหนเปิดอยู่จริง และมี security agent อย่าง Wazuh ที่รู้ว่าแต่ละเครื่องติดตั้งแพ็กเกจเวอร์ชันอะไร ปัญหาคือข้อมูลสามแหล่งนี้ไม่เคยถูกเอามาวางเทียบกัน บทความนี้สรุปวิธีที่เราใช้ทำรายงานเทียบแหล่งข้อมูลแบบอ่านอย่างเดียว หาช่องว่าง แล้วออกแบบฟิลด์เจ้าของใน CMDB ให้น้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น เพื่อให้คำถาม "CVE นี้กระทบใคร" มีคำตอบเสมอ

แผนภาพการจับคู่ CVE กับระบบและคน ซ้ายคือแหล่งข้อมูลสี่แหล่งที่ดึงแบบอ่านอย่างเดียว ได้แก่ CMDB หรือ IPAM, รายการ VM จาก hypervisor, security agent ที่รู้แพ็กเกจและเวอร์ชัน และ exposure scan ตรงกลางคืองาน join ทุกคืนด้วยชื่อเครื่องกับไซต์และ IP ที่ไม่ซ้ำ ขวาคือรายการช่องว่างแบบธงต่อเครื่อง และเส้นทางจาก CVE ไปสู่เครื่อง โปรเจกต์ PM และผู้ดูแล ด้านล่างคือโมเดลเจ้าของแบบน้อยที่สุด กลุ่มลูกค้า โปรเจกต์ ผู้ติดต่อตามบทบาท และ VM ที่สืบทอดเจ้าของ
ภาพรวม: ดึงทุกแหล่งแบบอ่านอย่างเดียว join เป็นตารางเดียว ออกรายการช่องว่าง แล้วเติมเจ้าของใน CMDB ทีละโปรเจกต์ (คลิกที่ภาพเพื่อดูขนาดเต็ม)

ขั้นที่ 1: ตั้งคำถามให้ชัดก่อนเลือกเครื่องมือ

ก่อนเปิด API ตัวไหน เราเขียนคำถามที่รายงานต้องตอบให้ได้ไว้แค่สามข้อ

  1. เครื่องไหนมีแพ็กเกจนี้ในเวอร์ชันที่ยังไม่ได้แก้ เช่น nginx ต่ำกว่าเวอร์ชันที่ distro ออกแพตช์
  2. เครื่องนั้นเป็นของโปรเจกต์ไหน อยู่ใน environment อะไร production กับเครื่องทดลองควรได้ลำดับความเร่งด่วนต่างกัน
  3. ใครคือ PM และใครคือคนดูแลระบบ เพื่อส่งงานถึงคนที่ตัดสินใจเรื่อง downtime ได้ และคนที่ลงมือแพตช์ได้

สามคำถามนี้ช่วยกันไม่ให้รายงานบวมเป็น CMDB ใหม่อีกตัว ฟิลด์ไหนไม่ช่วยตอบสามข้อนี้ ยังไม่ต้องมี

ขั้นที่ 2: ดึงทุกแหล่งแบบอ่านอย่างเดียว และจดความสดของข้อมูล

รายงานแบบนี้แตะระบบสำคัญหลายตัว เราจึงตั้งกติกาว่าทุกแหล่งต้องอ่านอย่างเดียวจริง ๆ ไม่ใช่แค่ "ตั้งใจจะไม่เขียน"

  • ใช้บัญชีหรือ role ที่อ่านได้อย่างเดียว เช่น user ของ Wazuh API ที่ผูกกับ role แบบ readonly และเรียกเฉพาะ GET ถ้ามีงาน sync ที่ดึงข้อมูลจาก CMDB แบบ GET อยู่แล้ว ให้ใช้ snapshot ของงานนั้นแทนการสร้าง credential ใหม่
  • ไม่เปิดไฟล์ความลับดูเอง ให้สคริปต์ช่วยเหลือที่รันในสิทธิ์จำกัดเป็นคนโหลด credential และเก็บไฟล์ไว้แบบเจ้าของอ่านได้คนเดียว (chmod 600)
  • เก็บข้อมูลดิบของแต่ละแหล่งเป็นไฟล์ JSON พร้อมเวลาที่ดึง เพราะเวลาตัวเลขในรายงานดูแปลก เราต้องย้อนกลับไปดูได้ว่ามาจากแหล่งไหน ดึงเมื่อไร
  • เขียนสถานะของแต่ละแหล่งไว้หัวรายงาน ว่าสมบูรณ์หรือได้มาบางส่วน รายงานที่ไม่บอกว่าข้อมูลขาดตรงไหน อันตรายกว่ารายงานที่ไม่มีเลย

ขั้นที่ 3: join ด้วยกุญแจที่เชื่อได้

ส่วนที่ยากที่สุดไม่ใช่การดึงข้อมูล แต่คือการตัดสินว่าแถวจากสองระบบคือเครื่องเดียวกันหรือเปล่า เราใช้กุญแจสองชั้น

def norm(name):
    return name.strip().lower().replace(" ", "_")

def join_key(vm):
    # ชั้นที่ 1: ชื่อเครื่อง + ไซต์ (cluster/vCenter) เพราะชื่อเดียวกันอาจอยู่คนละไซต์
    return (vm["site"], norm(vm["name"]))

by_name = {join_key(v): v for v in cmdb_vms}
ip_count = Counter(ip for v in cmdb_vms for ip in v["ips"])
by_ip = {ip: v for v in cmdb_vms for ip in v["ips"] if ip_count[ip] == 1}

for vm in hypervisor_vms:
    row = by_name.get(join_key(vm))
    method = "name+site"
    if row is None:
        # ชั้นที่ 2: ใช้ IP เฉพาะเมื่อ IP นั้นไม่ซ้ำกับเครื่องอื่น
        row = next((by_ip[ip] for ip in vm["ips"] if ip in by_ip), None)
        method = "unique-ip" if row else "unmatched"
    out.append({**vm, "cmdb": row, "join_method": method})

สองเรื่องที่ช่วยได้มาก คือบันทึกวิธี join ไว้ในทุกแถว ถ้าวันหลังพบว่าการ join ด้วย IP ผิด เราจะรู้ทันทีว่าต้องตรวจแถวไหน และห้ามใช้ IP ที่ซ้ำ เพราะ IP ภายในถูกใช้ซ้ำข้ามเครือข่ายได้ ส่วนเครื่องเก่าที่ถูกลบไปแล้วก็มักทิ้ง IP ไว้ใน IPAM ด้วย

ขั้นที่ 4: ออกรายการช่องว่างเป็นธงต่อเครื่อง

แทนที่จะเขียนรายงานเป็นข้อความยาว เราให้แต่ละเครื่องมีคอลัมน์ gaps ที่เป็นธงคั่นด้วยช่องว่าง แล้วส่งออกเป็น gaps.csv คนเปิดด้วย spreadsheet แล้วกรองเองได้

not_in_cmdb            # hypervisor เห็น แต่ CMDB ไม่มี
cmdb_only_stale        # CMDB มี แต่ hypervisor ไม่เห็นแล้ว (ระเบียนค้าง)
no_project no_owner no_environment
status_mismatch        # CMDB บอก Active แต่เครื่องปิดอยู่
powered_on_no_agent    # เปิดอยู่ แต่ไม่มี security agent
exposed_no_agent       # เปิดออกอินเทอร์เน็ต แต่ไม่มี agent

สิ่งที่รายงานรอบแรกสอนเรามีหลายเรื่อง และน่าจะเจอคล้ายกันในหลายองค์กร

  • บาง cluster ไม่ถูก sync เข้า CMDB เลย เพราะตอนตั้งงาน sync มีแค่บางไซต์ ไซต์ที่เพิ่มทีหลังจึงหายไปทั้งก้อน
  • เครื่องที่เปิดอยู่แต่ไม่มี agent มาเป็นกลุ่ม ทั้งไซต์ ก่อนสรุปว่าไม่มีใครติดตั้ง ให้ตรวจก่อนว่าไซต์นั้นส่งข้อมูลไปที่ manager ตัวอื่น หรือวิธีจับคู่ VM กับ agent ใช้ไม่ได้ที่นั่น ตัวเลขผิดปกติแบบ "ศูนย์ทั้งหมด" มักเป็นบั๊กของการ join มากกว่าความจริง
  • ฟิลด์ข้อความอิสระสะกดไม่ตรงกัน ชื่อ PM คนเดียวกันมีหลายแบบ บางแถวมีแต่ชื่อเล่น นับรวมไม่ได้และส่งแจ้งเตือนอัตโนมัติไม่ได้
  • ค่า default หลอกตา ถ้ามีคนหนึ่งถูกใส่เป็น owner ของเครื่องหลายร้อยเครื่องโดยอัตโนมัติ ตัวเลข "มี owner" จะดูดี แต่จริง ๆ ไม่มีใครรู้ว่าใครดูแลเครื่องนั้น รายงานต้องแยกนับกรณีนี้ออกมา
  • ระเบียนค้างและชื่อซ้ำ เครื่องที่ลบไปแล้วยังอยู่ใน CMDB และชื่อ VM บางชื่อมีสองระเบียน

ขั้นที่ 5: ออกแบบโมเดลเจ้าของให้น้อยที่สุด

เมื่อเห็นช่องว่างแล้ว คำถามต่อมาคือจะเติมข้อมูลลงที่ไหน เราเลือกใช้ object ที่ NetBox มีให้อยู่แล้ว แทนการเพิ่ม custom field แบบข้อความ เพราะค่าจะกลายเป็นรายการให้เลือก ไม่ใช่ให้พิมพ์

  1. โปรเจกต์ = Tenant และลูกค้าหรือหน่วยงาน = Tenant Group ได้ลำดับชั้นลูกค้า › โปรเจกต์ โดยไม่ต้องสร้างฟิลด์ใหม่
  2. คน = Contact + Role เพิ่ม role เช่น PM และ Ops owner (มี Dev อยู่แล้ว) แล้วผูกที่ระดับโปรเจกต์ ไม่ใช่ทุก VM การผูกครั้งเดียวต่อโปรเจกต์แทนการผูกซ้ำหลายร้อยครั้ง และยอมให้ override ที่ VM เฉพาะกรณียกเว้น ใส่อีเมลหรือช่องทางติดต่อใน contact ด้วย เพื่อให้ระบบแจ้งเตือนส่งต่อได้
  3. Environment เป็นฟิลด์แบบเลือก (Production / UAT / Staging / Dev / Test) และบังคับกรอกสำหรับเครื่องที่ Active
  4. เลิกคัดลอกฟิลด์โปรเจกต์ไปไว้ที่ IP IP ควรสืบทอดจาก VM ที่ผูกอยู่ ไม่อย่างนั้นค่าจะเพี้ยนไปเรื่อย ๆ
  5. ฟิลด์ที่เติมโดยเครื่อง ไม่ใช่คน เช่น monitoring (มี agent ตัวไหนบ้าง) ให้งานกลางคืนเติมให้ ส่วน criticality ค่อยเพิ่มเมื่อจะใช้จัดลำดับ CVE จริง

ชุดขั้นต่ำที่ตอบคำถามสามข้อในขั้นที่ 1 ได้ คือ Tenant + Tenant Group + PM และ Ops owner ที่ Tenant + Environment แค่นั้น

ขั้นที่ 6: ให้ agent ตอบเรื่องแพ็กเกจและเวอร์ชัน

CMDB บอกว่าเครื่องเป็นของใคร แต่ไม่รู้ว่าติดตั้งอะไรไว้ ส่วนนี้ Wazuh ทำได้ดีผ่าน syscollector ซึ่งเก็บรายการแพ็กเกจของแต่ละ agent ไว้ และเปิดให้อ่านผ่าน API ด้วย role แบบอ่านอย่างเดียว

# token อ่านจากไฟล์ ไม่พิมพ์ลงจอ และไม่เปิด shell tracing
TOKEN=$(cat ~/.wazuh-ro-token)
curl -s -H "Authorization: Bearer $TOKEN" \
  "https://wazuh.example.com:55000/syscollector/001/packages?search=nginx&select=name,version"

เราดึงเฉพาะแพ็กเกจที่สนใจ (เช่น nginx, php, openssl) ของทุก agent มาเก็บเป็น CSV หนึ่งแถวต่อเครื่อง แล้ว join กับตารางในขั้นที่ 3 เวลามี CVE ใหม่ การหาว่าเครื่องไหนต่ำกว่าเวอร์ชันที่แก้แล้ว พร้อมชื่อโปรเจกต์และผู้ดูแล จึงเป็นการกรองตารางครั้งเดียว ข้อจำกัดที่ต้องเขียนไว้ในรายงานเสมอมีดังนี้

  • แพ็กเกจใน container หรือ pod ไม่อยู่ใน syscollector ต้องใช้การสแกน image แยกต่างหาก
  • ซอฟต์แวร์ที่ติดตั้งจาก tarball หรือ runtime ที่มากับแอป (เช่น PHP ของ control panel หรือ JDK ที่ bundle มา) จะมองไม่เห็น
  • agent ที่ disconnect อยู่ให้ข้อมูลจากครั้งสุดท้ายที่รายงาน อาจเก่าแล้ว
  • เทียบเวอร์ชันของ distro ต้องใช้ตัวเทียบของ distro นั้น (เช่น dpkg --compare-versions) เพราะเลขแพตช์ backport จะไม่ตรงกับเวอร์ชัน upstream

ขั้นที่ 7: เติมทีละโปรเจกต์ และให้รายงานรันทุกคืน

รายการช่องว่างรอบแรกมักยาวจนท้อ วิธีที่ได้ผลคือเรียงลำดับความเสี่ยงแล้วเติมทีละโปรเจกต์

  1. เครื่องที่เปิดออกอินเทอร์เน็ตแต่ไม่มี agent มาก่อน เพราะเป็นจุดที่ทั้งเสี่ยงที่สุดและมองไม่เห็นที่สุด
  2. เครื่องที่เปิดอยู่แต่ไม่มีทั้งโปรเจกต์และผู้ดูแล ถ้ามี CVE ตกที่เครื่องเหล่านี้ จะไม่มีใครให้โทรหา
  3. เครื่องที่ agent รายงาน finding ระดับสูงจำนวนมาก

เราไม่ได้ให้สคริปต์เขียนลง CMDB เอง แต่ส่งออกเป็นไฟล์ CSV ที่ตรงกับรูปแบบนำเข้า (รายการ Tenant ที่เสนอ ค่าที่จะเติมให้ VM และ IP ที่ยังขาด) ให้ผู้รับผิดชอบ CMDB ตรวจแล้วนำเข้าเอง จากนั้นตั้งรายงานให้รันทุกคืนแบบอ่านอย่างเดียว และดูแนวโน้มของสัดส่วนเครื่องที่มีเจ้าของครบ ตัวเลขที่ค่อย ๆ ดีขึ้นเป็นแรงจูงใจที่ดีกว่ารายงานก้อนใหญ่ที่ทำครั้งเดียวแล้วถูกลืม

กับดักที่เจอ

  • เชื่อตัวเลขก่อนตรวจการ join โดยเฉพาะผลแบบ "ศูนย์ทั้งไซต์"
  • ใช้ IP เป็นกุญแจหลัก ทั้งที่ IP ภายในซ้ำได้และระเบียนเก่าทิ้ง IP ไว้
  • นับ owner ที่เป็นค่า default ว่ามีเจ้าของแล้ว
  • เก็บโปรเจกต์และ PM เป็นข้อความอิสระ จนสะกดไม่ตรงกันและส่งแจ้งเตือนไม่ได้
  • ผูกคนกับทุก VM แทนการผูกที่โปรเจกต์ พอคนเปลี่ยนตำแหน่งต้องแก้หลายร้อยแถว
  • ลืมเขียนว่าแหล่งไหนได้ข้อมูลมาไม่ครบ คนอ่านจึงเข้าใจว่าไม่มีปัญหา
  • ให้สคริปต์รายงานมีสิทธิ์เขียน CMDB "เผื่อไว้" ทั้งที่งานนี้ต้องการแค่อ่าน

สรุป

การจับคู่ CVE กับระบบและคนไม่จำเป็นต้องซื้อเครื่องมือใหม่ ข้อมูลส่วนใหญ่มีอยู่แล้วใน CMDB, hypervisor และ security agent สิ่งที่ขาดคือการวางเทียบกันอย่างเป็นระบบ เริ่มจากคำถามสามข้อ ดึงทุกแหล่งแบบอ่านอย่างเดียว join ด้วยกุญแจที่เชื่อได้ ออกรายการช่องว่างเป็นธง แล้วเติมเจ้าของลง CMDB ด้วยโมเดลที่เล็กที่สุดที่ตอบคำถามได้

เมื่อ CMDB เป็นแหล่งความจริงเรื่องเจ้าของ และ agent เป็นแหล่งความจริงเรื่องแพ็กเกจ ครั้งหน้าที่มีข่าว CVE ร้ายแรง เราจะเปลี่ยนคำถาม "เครื่องนี้ของใคร" ให้เป็นรายชื่องานที่ส่งถึงคนที่ถูกต้องได้ภายในไม่กี่นาที