เว็บสมัยนี้แทบไม่มีเว็บไหนที่เบราว์เซอร์คุยกับเว็บเซิร์ฟเวอร์ตัวเดียวตรง ๆ ส่วนใหญ่จะมี load balancer หรือ reverse proxy อยู่ข้างหน้า ถัดเข้าไปเป็น nginx ที่ control panel อย่าง Plesk หรือ cPanel สร้าง config ให้ แล้วจึงถึง Apache ที่อ่าน .htaccess ทุกชั้นใส่ response header ได้ และทุกชั้นมักมีคนเคยใส่อะไรไว้แล้ว

ตอนเราย้ายเว็บ static เว็บหนึ่งขึ้นโฮสต์ใหม่ เราตั้ง security headers ครบตามตำรา แต่พอเปิดดู response จริงกลับเจอ header ซ้ำ ค่าที่ขัดกัน และบางหน้าไม่มี header เลย บทความนี้สรุปวิธีที่เราใช้จัดการปัญหานี้ หลักคือ header แต่ละตัวต้องมีเจ้าของแค่ชั้นเดียว และต้องตรวจผลจากมุมผู้ใช้เสมอ ชื่อโดเมนและค่าในบทความเป็นค่าตัวอย่างทั้งหมด

แผนภาพเส้นทางคำขอจากเบราว์เซอร์ผ่าน load balancer ไปยัง nginx ของ control panel และ Apache ฝั่งซ้ายแสดงสภาพก่อนแก้ที่ทุกชั้นใส่ header เอง จน Cache-Control ซ้ำสองค่าและ security headers ซ้ำหรือหาย ฝั่งขวาแสดงสภาพหลังแก้ที่ load balancer เป็นเจ้าของ security headers ทุก path ด้วย always ส่วน origin ดูแลเฉพาะ Cache-Control และด้านล่างเป็นคำสั่ง curl สำหรับนับ header ซ้ำ
ก่อนและหลังกำหนดเจ้าของ header: security headers อยู่ที่ load balancer ส่วน origin ดูแลแค่ cache (คลิกที่ภาพเพื่อดูขนาดเต็ม)

อาการที่เจอเมื่อหลายชั้นใส่ header พร้อมกัน

ตอนแรกเราตั้ง header ไว้สองที่ คือใน .htaccess ของเว็บ กับใน additional nginx directives ของ panel เพราะคิดว่าใส่ซ้ำไว้หลายชั้นยิ่งปลอดภัย ผลที่ได้กลับตรงข้าม

  • Cache-Control มีสองบรรทัดที่ขัดกัน บรรทัดหนึ่งมาจาก .htaccess (max-age=3600) อีกบรรทัดมาจาก template ของ panel (public, must-revalidate, proxy-revalidate) เบราว์เซอร์และ CDN แต่ละตัวรวมค่าเหล่านี้ไม่เหมือนกัน ผลการ cache จึงคาดเดาไม่ได้
  • ไฟล์บางชนิดได้ security headers สองชุด เช่น robots.txt ได้ทั้งจาก Apache และจาก nginx header ที่ซ้ำแบบนี้ส่วนใหญ่ไม่พัง แต่ถ้าเป็น Content-Security-Policy สองชุด เบราว์เซอร์จะบังคับใช้ทั้งสองชุด ผลคือได้นโยบายที่เข้มกว่าที่ตั้งใจ
  • หน้า 404 และ 500 ไม่มี header เลย เพราะ add_header ของ nginx ใส่ header ให้เฉพาะ status code กลุ่ม 2xx/3xx ถ้าไม่เติม always
  • header ที่อยากลบ ลบไม่ได้ เช่น X-Powered-By ที่ template ของ panel ใส่มา การใช้ proxy_hide_header หรือ fastcgi_hide_header ในชั้นเดียวกันไม่ช่วย เพราะ header นั้นมาจาก add_header ของ nginx เอง ไม่ได้มาจาก upstream ส่วน more_clear_headers ก็ใช้ไม่ได้ถ้าเซิร์ฟเวอร์ไม่ได้โหลดโมดูล headers-more

สรุปแล้วปัญหาไม่ได้อยู่ที่ค่าของ header แต่อยู่ที่ไม่มีใครรู้ว่า header ตัวไหนมาจากชั้นไหน

ขั้นที่ 1: ดู response จริงจากมุมผู้ใช้ก่อนแก้

อย่าเริ่มจากการอ่าน config เพราะ config บอกแค่สิ่งที่แต่ละชั้นตั้งใจทำ ให้เริ่มจาก response ที่ผู้ใช้ได้รับจริงผ่าน URL สาธารณะ และเติม query string ที่ไม่ซ้ำเพื่อข้าม cache ของ load balancer

URL="https://example.com"
for p in / /robots.txt /assets/site.css /images/cover.webp /no-such-page; do
  echo "== $p"
  curl -sSI "$URL$p?cb=$(date +%s)" \
    | cut -d: -f1 | tr 'A-Z' 'a-z' | sort | uniq -c | sort -rn | head
done

คำสั่งนี้นับว่าชื่อ header แต่ละตัวปรากฏกี่ครั้ง ตัวเลขที่มากกว่า 1 คือ header ซ้ำ (ยกเว้น set-cookie ที่ซ้ำได้ตามปกติ) ส่วน header ที่หายไปจะเห็นได้จากการเทียบ path ต่าง ๆ กัน ควรตรวจอย่างน้อยห้าแบบ คือหน้า HTML ไฟล์ข้อความอย่าง robots.txt ไฟล์ CSS ไฟล์รูป และ path ที่ไม่มีอยู่จริง เพราะแต่ละแบบมักวิ่งผ่าน location หรือกฎคนละชุด

เก็บผลไว้ในไฟล์ก่อนแก้ทุกครั้ง จะได้มีของเทียบหลังแก้ และถ้าต้องย้อนกลับก็รู้ว่าสภาพเดิมเป็นอย่างไร

ขั้นที่ 2: กำหนดเจ้าของ header แต่ละตัว

เราเขียนตารางสั้น ๆ ไว้ใน runbook ของเว็บว่า header ไหนให้ชั้นไหนตั้ง ชั้นอื่นห้ามตั้งซ้ำ หลักที่ใช้คือ header ที่เป็นนโยบายของทั้งเว็บให้อยู่ชั้นนอกสุด ส่วน header ที่ขึ้นกับชนิดไฟล์ให้อยู่ชั้นที่รู้จักไฟล์ดีที่สุด

Headerเจ้าของเหตุผล
Strict-Transport-SecurityLoad balancerเป็นชั้นที่ terminate TLS และเห็นทุก path
Content-Security-Policy, X-Frame-Options, X-Content-Type-Options, Referrer-Policy, Permissions-PolicyLoad balancerนโยบายเดียวกันทั้งเว็บ แก้ที่เดียวมีผลทุกหน้า
ลบ X-Powered-By และ Server versionLoad balancerproxy_hide_header ลบ header ที่มาจาก upstream ได้ ไม่ว่า upstream จะใส่มาด้วยวิธีไหน
Cache-Control, ExpiresOrigin (.htaccess หรือ config ของเว็บ)ขึ้นกับชนิดไฟล์ เช่น HTML 1 ชั่วโมง CSS/รูป/ฟอนต์ 7 วัน

ตารางนี้ดูธรรมดา แต่ช่วยได้มากเวลามีคนมาถามว่า "ทำไมหน้านี้ไม่มี HSTS" คำตอบจะชี้ไปที่ชั้นเดียว ไม่ต้องไล่เปิด config สามที่

ขั้นที่ 3: ตั้ง security headers ที่ load balancer ให้ครบทุก path

ถ้า load balancer เป็น nginx ให้รวม header ไว้ในไฟล์ snippet ไฟล์เดียว แล้ว include ไปใช้ ทุก header ต้องมี always เพื่อให้หน้า error ได้ header ด้วย

# /etc/nginx/snippets/security-headers.conf
add_header Strict-Transport-Security "max-age=31536000; includeSubDomains" always;
add_header X-Content-Type-Options "nosniff" always;
add_header X-Frame-Options "SAMEORIGIN" always;
add_header Referrer-Policy "strict-origin-when-cross-origin" always;
add_header Permissions-Policy "camera=(), microphone=(), geolocation=()" always;
add_header Content-Security-Policy "default-src 'self'; img-src 'self' data:; frame-ancestors 'self'; upgrade-insecure-requests" always;
server {
    listen 443 ssl;
    server_name example.com;

    include snippets/security-headers.conf;

    # ลบ header จาก upstream ที่ไม่อยากให้หลุดออกไป หรือที่ชั้นนี้เป็นเจ้าของแล้ว
    proxy_hide_header X-Powered-By;
    proxy_hide_header Strict-Transport-Security;
    proxy_hide_header Content-Security-Policy;
    proxy_hide_header X-Frame-Options;
    proxy_hide_header X-Content-Type-Options;

    location / {
        proxy_pass http://192.0.2.10;
    }
}

การ hide header ด้านความปลอดภัยจาก upstream ด้วย ช่วยกันกรณีที่วันหลังมีคนไปเติม header ที่ origin อีก response ที่ออกไปจะยังมีแค่ชุดเดียวจาก load balancer ส่วนค่า CSP ข้างบนเป็นตัวอย่างสำหรับเว็บ static ที่โหลดทุกอย่างจากโดเมนตัวเอง ถ้าเว็บใช้สคริปต์หรือฟอนต์จากที่อื่น ให้เริ่มด้วย Content-Security-Policy-Report-Only ก่อน แล้วค่อยเปลี่ยนเป็นบังคับใช้เมื่อไม่เห็นรายการที่ถูกบล็อกผิดแล้ว

ถ้ายังไม่เคยตั้ง nginx เป็น load balancer ดูพื้นฐานได้ใน Config Loadbalancer on Nginx และเรื่องใบรับรองใน Install Let's Encrypt SSL on Debian 10

กับดักการสืบทอดของ add_header

นี่คือจุดที่คนพลาดบ่อยที่สุด nginx สืบทอด add_header จากชั้นนอก เฉพาะเมื่อชั้นในไม่มี add_header ของตัวเองเลย ถ้าใน location มี add_header แม้แต่บรรทัดเดียว header ทั้งหมดจาก server จะหายไปใน location นั้น

location /assets/ {
    add_header Cache-Control "public, max-age=604800";   # บรรทัดนี้ทำให้ header จาก server หายหมด
    include snippets/security-headers.conf;              # จึงต้อง include ซ้ำทุกครั้ง
    proxy_pass http://192.0.2.10;
}

มีสองทางแก้ ทางแรกคือ include snippet ซ้ำในทุก location ที่มี add_header ซึ่งใช้ได้กับ nginx ทุกรุ่น ทางที่สองคือใช้ add_header_inherit merge; ที่ระดับ http directive นี้มีตั้งแต่ nginx 1.29.3 ขึ้นไป ก่อนใช้ให้ตรวจด้วย nginx -v เพราะแพ็กเกจของหลาย distribution ยังเป็นรุ่นเก่ากว่านั้น

ไม่ว่าเลือกทางไหน ให้ตรวจด้วย curl ทุก path ที่มี location แยก อย่าเชื่อว่าตั้งที่ server แล้วจะมีครบทุกหน้า

ขั้นที่ 4: เก็บกวาด origin ให้เหลือแค่ cache

เมื่อ load balancer ส่ง security headers ครบแล้ว ให้ลบ header ชุดเดียวกันออกจาก .htaccess และจาก additional directives ของ panel ให้ origin ตั้งเฉพาะ Cache-Control ตามชนิดไฟล์

# .htaccess (Apache) — เหลือเฉพาะเรื่อง cache
<IfModule mod_headers.c>
  <FilesMatch "\.(html|xml|txt)$">
    Header set Cache-Control "public, max-age=3600"
  </FilesMatch>
  <FilesMatch "\.(css|js|webp|png|jpg|svg|woff2)$">
    Header set Cache-Control "public, max-age=604800"
  </FilesMatch>
</IfModule>

ลำดับสำคัญ ให้เพิ่ม header ที่ load balancer และตรวจว่าใช้งานได้ก่อน แล้วค่อยลบออกจาก origin ถ้าทำกลับกัน จะมีช่วงที่เว็บไม่มี HSTS และ CSP เลย ก่อนแก้ทุกครั้งให้สำรอง config เดิมไว้ และบันทึกเวลาที่แก้ใน runbook

ถ้า template ของ panel ยังใส่ Cache-Control ของตัวเองซ้ำมาอีก การแก้ที่ต้นทางมักต้องแก้ template ระดับเซิร์ฟเวอร์หรือโหลดโมดูลเพิ่ม ซึ่งกระทบทุกเว็บบนเครื่องนั้น ทางที่เสี่ยงน้อยกว่าคือให้ load balancer ตัดค่าที่ซ้ำออกด้วย proxy_hide_header แล้วใส่ค่าที่ถูกต้องเองเฉพาะเว็บนี้ หรือยอมรับไว้ก่อนและจดในตารางเจ้าของ header ว่ายังมีค่าซ้ำจากชั้นไหน

ขั้นที่ 5: ตรวจซ้ำ และระวัง cache หลอกตา

หลังแก้ให้รันคำสั่งจากขั้นที่ 1 ซ้ำ แล้วเทียบกับผลก่อนแก้ ทุกชื่อ header ต้องปรากฏครั้งเดียว และ path ที่ไม่มีอยู่จริงต้องได้ security headers ด้วย

ข้อที่ทำให้เราเสียเวลามากที่สุดคือ cache ของ load balancer ซึ่งเก็บหน้า HTML ไว้ราวหนึ่งชั่วโมง และเก็บไฟล์ static นานกว่านั้น ถ้าเปิด URL เดิมโดยไม่เติม query string จะเห็น header ชุดเก่า และเข้าใจผิดว่าแก้ไม่ได้ผล เลยแก้ซ้ำไปอีกชั้น ทุกครั้งที่ตรวจจึงต้องใช้ URL ที่ไม่ซ้ำ และต้องจำไว้ว่าผู้ใช้จริงอาจยังได้ header เก่าจนกว่า cache เดิมจะหมดอายุ

สุดท้ายลองวัดคะแนนด้วยเครื่องมือตรวจ security headers หรือ Lighthouse อีกรอบ เพื่อยืนยันว่า header ที่ตั้งไม่ได้ทำให้หน้าเว็บพัง เช่น CSP บล็อกฟอนต์หรือรูปของตัวเอง

กับดักที่เจอ

  • ใส่ header เดียวกันไว้หลายชั้น "เผื่อไว้" จนไม่รู้ว่าค่าไหนคือค่าจริง
  • ลืม always หน้า error จึงไม่มี header ทั้งที่หน้าปกติมีครบ
  • เพิ่ม add_header ใน location ใหม่ แล้ว security headers ของทั้ง location นั้นหายไปโดยไม่มีใครสังเกต
  • ลบ header ออกจาก origin ก่อนที่ load balancer จะพร้อม ทำให้มีช่วงที่ไม่มี header เลย
  • ตรวจผ่าน cache แล้วเข้าใจผิดว่าแก้ไม่ได้ผล
  • พยายามลบ header ที่ nginx ชั้นเดียวกันใส่เองด้วย proxy_hide_header ซึ่งใช้ไม่ได้ เพราะคำสั่งนี้ลบเฉพาะ header ที่มาจาก upstream

ถ้าเว็บต้องการการป้องกันมากกว่า header เช่นกรองคำขอที่เป็นอันตราย ดูแนวทางเพิ่มได้ใน Install Web Application Firewall (WAF) with NGINX Debian 10

สรุป

security headers ตั้งไม่ยาก แต่เมื่อมีหลายชั้นอยู่ระหว่างเบราว์เซอร์กับไฟล์ สิ่งที่ยากคือการรู้ว่า header ตัวไหนมาจากชั้นไหน ให้ดู response จริงก่อน กำหนดเจ้าของ header ให้ชัด ตั้ง security headers ที่ load balancer ด้วย always ระวังการสืบทอดของ add_header ให้ origin ดูแลเฉพาะ cache แล้วตรวจซ้ำด้วย URL ที่ข้าม cache ทุกครั้ง

เมื่อทุก header มีเจ้าของชั้นเดียว การแก้ครั้งต่อไปจะเหลือแค่แก้ไฟล์เดียวแล้วตรวจด้วยคำสั่งเดียว